ارومیه شهری با ظرفیتهای بزرگ و سرمایهگذاریهای کوچک
به گزارش خبرنگار تابناک از استان آذربایجان غربی، ارومیه از نظر جغرافیایی در یکی از حساسترین و مهمترین نقاط کشور قرار گرفته است و این شهر بهعنوان مرکز استان آذربایجانغربی، به بازارهای مرزی، مسیرهای ترانزیتی، ظرفیتهای تولیدی و پیوندهای فرهنگی و تجاری منطقهای دسترسی دارد.
در بسیاری از ارزیابیهای توسعهای، چنین موقعیتی میتواند یک مزیت رقابتی مهم محسوب شود، اما با این همه، در سالهای اخیر سرمایهگذاری بزرگ و اثرگذار در ارومیه آنگونه که باید شکل نگرفته و بسیاری از ظرفیتها همچنان در سطح شعار باقی ماندهاند.
پرسش اصلی اینجاست که چرا شهری با این همه مزیت، هنوز نتوانسته سرمایهگذاران قدرتمند را بهطور جدی جذب کند، پاسخ را باید در مجموعهای از عوامل ساختاری، مدیریتی و زیرساختی جستوجو کرد.
از سوی دیگر، سرمایهگذار بزرگ به دنبال ثبات، شفافیت، سرعت در صدور مجوز، دسترسی به زیرساخت و تضمین بازگشت سرمایه است؛ مؤلفههایی که به نظر میرسد در ارومیه هنوز به سطح مطلوب نرسیدهاند.
بوروکراسی پیچیده مهمترین مانع جذب سرمایه در ارومیه
نخستین مانع، بوروکراسی پیچیده و زمانبر است، سرمایهگذاری در هر شهری زمانی رونق میگیرد که مسیر اخذ مجوزها کوتاه، روشن و قابل پیشبینی باشد؛ اما فعالان اقتصادی معمولاً از تعدد نهادهای تصمیمگیر و فرسایشی شدن روندها گلایه دارند.
دومین مانع، نبود یک برنامه روشن و هدفمند برای معرفی مزیتهای شهر است، سرمایهگذار وقتی وارد یک منطقه میشود که بداند در چه حوزهای باید سرمایهگذاری کند و چه مشوقهایی در انتظار او است و در ارومیه، این تصویر هنوز بهصورت یک بسته حرفهای و یکپارچه ارائه نشده است.
مسئله سوم، ضعف در اجرای پروژهها و اطمینانبخشی به سرمایهگذار است و بسیاری از سرمایهگذاران نهفقط به سودآوری، بلکه به ثبات تصمیمگیری و امکان اجرای بدون وقفه پروژه حساساند؛ اما هرگونه تأخیر، تغییر مقررات یا ناهماهنگی نهادی میتواند آنها را از ورود منصرف کند.
از سوی دیگر، برخی حوزههای اقتصادی ارومیه هنوز به اندازه کافی آماده جذب سرمایه سنگین نیستند، نبود زنجیره کامل تولید تا صادرات، ضعف در خدمات پشتیبان، و کمبود زیرساختهای لجستیکی، از جذابیت سرمایهگذاری در مقیاس بزرگ میکاهد.
در چنین شرایطی، طبیعی است که سرمایهها به سمت شهرهایی بروند که هم ریسک کمتری دارند و هم بازگشت سرمایه در آنها سریعتر و شفافتر است.
چرا مسئولان ارومیه سراغ سرمایهگذاران قدرتمند نمیروند
واقعیت این است که صرفِ اعلام آمادگی برای جذب سرمایهگذار کافی نیست، سرمایهگذار بزرگ نیازمند مذاکره حرفهای، تیم جذب تخصصی، بستههای آماده سرمایهگذاری و ضمانت اجرایی است؛ نه صرفاً دعوتهای کلی و مقطعی است.
یکی از ضعفهای اصلی، نبود تمرکز بر پروژههای پیشران است، شهرهایی که توانستهاند سرمایه جدی جذب کنند، معمولاً چند حوزه اولویتدار را مشخص کردهاند؛ مانند لجستیک، صنایع تبدیلی، گردشگری سلامت، یا خدمات صادراتی. اما در ارومیه، چنین تمرکزی هنوز بهصورت قوی دیده نمیشود و مشکل دیگر، کمبود «نهادی که مسئولیت را بر عهده بگیرد» است.
وقتی دستگاههای مختلف هرکدام بخشی از مسیر را در اختیار دارند، سرمایهگذار با مجموعهای از استعلامها و تصمیمهای پراکنده مواجه میشود و این وضعیت، هزینه و ریسک را بالا میبرد.
از طرفی، بسیاری از فرصتها بهدرستی بستهبندی و عرضه نمیشوند و سرمایهگذار قدرتمند معمولاً بهدنبال اطلاعات دقیق درباره زمین، انرژی، حملونقل، بازار مصرف، مالیات، مشوقها و ریسکهاست؛ اگر این دادهها منسجم نباشد، او شهر دیگری را انتخاب میکند؛ بنابراین مسئله فقط «بیمیلی» مسئولان نیست؛ بلکه نوعی ضعف در طراحی سازوکار جذب سرمایه و نبود راهبرد اجرایی منسجم نیز به چشم میخورد.
زیرساختهای ارومیه برای سرمایهگذاری آماده است؟
ارومیه از نظر برخی زیرساختهای پایه، مزیتهایی دارد. وجود فرودگاه، مسیرهای ارتباطی، ظرفیت انسانی، نزدیکی به مرز و موقعیت استانی، از جمله نقاط مثبت این شهر محسوب میشوند، اما سرمایهگذاری مدرن فقط به این مؤلفهها وابسته نیست.
صنایع بزرگ به شبکهای پایدار از آب، برق، گاز، حملونقل، خدمات مالی و ارتباطی نیاز دارند؛ و هر ضعف در این زنجیره، مستقیم بر تصمیم سرمایهگذار اثر میگذارد و در ارومیه، چالش آب و انرژی یکی از موضوعات مهم است. پروژههای صنعتی و کشاورزی پیشرفته بدون تضمین تأمین پایدار منابع، با تردید جدی روبهرو میشوند.
همچنین زیرساخت لجستیکی و ارتباطی شهر باید از سطح عبور محلی فراتر برود و برای تجارت منطقهای و صادرات آمادهتر شود و این یعنی توسعه انبارداری، حمل سرد، پایانههای تخصصی، خدمات گمرکی و شبکه پشتیبان صادرات و در کنار این موارد، زیرساخت نرم نیز اهمیت دارد؛ یعنی سرعت صدور مجوز، دسترسی به اطلاعات، شفافیت مقررات و کیفیت تعامل اداری از جایگاه ویژهای برخوردار است و در بسیاری از موارد، همین زیرساخت نرم از جاده و ساختمان هم مهمتر است.
آیندهای مبهم در انتظار اقتصاد ارومیه
در صورت تداوم وضعیت فعلی، ارومیه با خطر کندی رشد اقتصادی و تضعیف جایگاه منطقهای مواجه خواهد شد و شهری که نتواند سرمایه جذب کند، در نهایت فرصت اشتغال، نوآوری و توسعه را نیز از دست میدهد و یکی از پیامدهای مستقیم این روند، افزایش مهاجرت نیروی انسانی متخصص است.
جوانان تحصیلکرده معمولاً بهدنبال فرصتهای واقعی هستند و اگر این فرصتها در شهر خودشان نباشد، به شهرهای دیگر یا حتی خارج از کشور فکر میکنند.
از سوی دیگر، رکود سرمایهگذاری میتواند باعث شود اقتصاد شهر بیش از حد به فعالیتهای کمبازده و مصرفی وابسته بماند و چنین اقتصادی نه موتور اشتغال پایدار میسازد و نه توان رقابت منطقهای دارد. اگر روند فعلی اصلاح نشود، ارومیه ممکن است از یک فرصت بزرگ توسعهای به شهری با رشد کند، مهاجرتزا و کمرمق تبدیل شود؛ شهری که ظرفیت دارد، اما از ظرفیت خود استفاده نمیکند.
با این حال، این آینده قطعی نیست و اگر مدیریت استان و شهر به سمت کاهش بروکراسی، ایجاد پنجره واحد واقعی، تعریف بستههای تشویقی، تمرکز بر پروژههای سودآور و مذاکره مستقیم با سرمایهگذاران حرفهای بروند، هنوز میتوان مسیر را تغییر داد.
ضعف زیرساختهای اجرایی، پیچیدگی بروکراسی، نبود بستههای تشویقی مؤثر و کمبود هماهنگی نهادی، از مهمترین دلایل عقبماندن ارومیه از جذب سرمایهگذاران بزرگ است.
اگر این روند ادامه یابد، خطر رکود مزمن، مهاجرت نیروی انسانی و از دست رفتن جایگاه اقتصادی شهر در رقابت منطقهای جدیتر خواهد شد.
انتهای پیام/